Πανδημία ή Δυστοπία; Λοκντάουν και Μάσκες

 



Εδώ και πολύ καιρό μαίνεται ανάμεσά μας ένας διαρκής «εμφύλιος» έντονου διαλόγου, που πάντοτε καταλήγει σε ανταλλαγή ύβρεων και χαρακτηρισμών. Στις ανησυχίες και στις αντιρρήσεις που εγείρονται από τους πολίτες, οι πιστοί του συμβατικού αφηγήματος και της επίσημης εκδοχής αντιτάσσουν σθεναρά τους χαρακτηρισμούς «συνωμοσιολόγοι» ή «ψεκασμένοι», καθώς θεωρούν ότι αυτά τα οποία πιστεύουν υποστηρίζονται από την επιστημονική έρευνα, επομένως αποτελούν αναντίρρητες αλήθειες.

Από την άλλη πλευρά, πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι οι κυρίαρχες «αλήθειες» βασίζονται σε κακή και μεροληπτική επιστήμη, ωστόσο τις περισσότερες φορές δεν καταφέρνουν να βρουν τις απαιτούμενες αποδείξεις για να τις καταρρίψουν, ενώ συχνά καταφεύγουν σε γραφικότητες, μέχρι και αστειότητες, με αποτέλεσμα να επιβεβαιώνουν τελικά τους επικριτές τους.

Όμως η κακή επιστήμη μόνο με επιστημονικές αποδείξεις μπορεί να καταρριφθεί και σήμερα πλέον έχουμε επαρκή στοιχεία για να ελέγξουμε έγκυρα το αφήγημα των καθεστωτικών επιδημιολόγων, όπως και τα δρακόντεια μέτρα καταστολής ελευθεριών που μέχρι σήμερα θεωρούσαμε ως δεδομένα και αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα. Σήμερα, με τη βοήθεια του Ivor CumminsΙρλανδού μηχανικού και στατιστικολόγου, θα επιχειρήσουμε να διερευνήσουμε τα φλέγοντα ερωτήματα του καιρού μας, βάσει επιστημονικών αποδείξεων…

 

1. Είναι τα περιοριστικά μέτρα αποδοτικά στην καταπολέμηση του κοροναϊού;

 

Θα ξεκινήσουμε την προσέγγισή μας με ένα γράφημα που δείχνει την πορεία των θανάτων ανά εκατομμύριο πληθυσμού σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και στην Ευρώπη συνολικά.

 


Παρατηρούμε ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, ασχέτως τι είδους μέτρα πήραν οι χώρες, η καμπύλη έχει το ίδιο περίπου σχήμα, αυτό της λεγόμενης κατανομής Gompertz, μιας κατανομής τυπικής για διάφορες φυσικές διαδικασίες. Συγκεκριμένα, η πανδημία έκανε αρχικά μία εκθετική αύξηση, όμως αυτή δεν συνέχισε ανεξέλεγκτη, όπως προέβλεπαν τα διάφορα επιδημιολογικά μοντέλα, αλλά άγγιξε ένα μέγιστο και κατόπιν κατηφόρισε μέχρι σχεδόν μηδενισμού. Η συγκεκριμένη καμπύλη εμφανίζεται σε όλες τις χώρες με βόρειο εύκρατο κλίμα, όπως και οι αντίστοιχες πολιτείες των ΗΠΑ, για παράδειγμα η Νέα Υόρκη, όμως για την επίδραση του κλίματος στη μετάδοση του ιού και για την εποχικότητά του δεν θα μιλήσουμε εκτενώς στο παρόν άρθρο.

     Η εξήγηση αυτής της κατανομής είναι ότι ο ιός αρχικά βρήκε πρόσφορο έδαφος για εξάπλωση, οπότε ακολούθησε την εκθετική μετάδοση μολύνοντας το ευαίσθητο τμήμα του πληθυσμού, όμως η διασταυρούμενη ανοσία που ο υπόλοιπος πληθυσμός κατέχει από άλλους συγγενικούς κοροναϊούς, αυτούς του κοινού κρυολογήματος, δεν του επιτρέπει να συνεχίσει, έτσι σταδιακά η επιδημία αποκλιμακώνεται και σχεδόν μηδενίζεται. Περισσότερα για το θέμα της διασταυρούμενης ανοσίας, μπορείτε να παρακολουθήσετε στο βίντεο που ανάρτησε ο Υεμένιος επιστήμονας Hashem Al-Ghaili, ειδικός στην έγκυρη εκλαΐκευση της επιστήμης (science communication) στο γερμανικό πανεπιστήμιο Jacobs University Bremen.


Ενδιαφέρον είναι ότι την ίδια ακριβώς πορεία δείχνει και η εποχική γρίπη κάθε χρόνο, ακόμη και η τρομερή «ισπανική» γρίπη της πανδημίας του 1917-18.

Όμως το θέμα της σύγκρισης της covid-19 με τη γρίπη είναι λεπτό και σύνθετο και θα πρέπει να το αντιμετωπίσουμε πολύ προσεκτικά. Ο Γιάννης Ιωαννίδης έκανε στην αρχή της κρίσης αυτή τη σύγκριση, όμως ο ίδιος δήλωσε πρόσφατα ότι το μετάνιωσε, ακριβώς διότι οι περισσότεροι την παρερμήνευσαν. Οι δύο ιοί δεν μοιάζουν σχεδόν καθόλου στον τρόπο λειτουργείας τους, μάλιστα ανήκουν σε διαφορετικές τάξεις κατά Baltimore και σε διαφορετικές οικογένειες, σύμφωνα με άλλα συστήματα κατάταξης. Επίσης, η παθογένειά τους είναι πολύ διαφορετική, με τον ιό της covid-19 να προσβάλλει μεγαλύτερο φάσμα ιστών, επομένως εμφανίζεται και μεγαλύτερο φάσμα επιπλοκών στους ασθενείς, ακόμη και κατόπιν της αποθεραπείας τους από την αναπνευστική νόσο. 

Ωστόσο, έχουν κάποια κοινά στον τρόπο λειτουργείας τους. Καταρχάς, είναι και οι δύο αερομεταφερόμενοι ιοί του αναπνευστικού και ανταγωνίζονται για τα ίδια κύτταρα-ξενιστές. Μάλιστα, φαίνεται ότι ο ένας αποκλείει την είσοδο του άλλου στο ίδιο κύτταρο, αν και αυτό δεν έχει ακόμη αποδειχτεί ξεκάθαρα και χρειάζεται περισσότερη έρευνα. Τον ίδιο ανταγωνισμό επιδεικνύουν, όπως δείχνουν τα μέχρι τώρα δεδομένα, και για τα άτομα-ξενιστές που ανήκουν στις ίδιες περίπου ευπαθείς ομάδες. Η σημασία αυτού του τελευταίου δεδομένου θα συζητηθεί παρακάτω.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή τη σχέση, ας δούμε ένα ακόμη γράφημα, που δείχνει τη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες στην Ευρώπη, όπου μπορούμε να υπολογίσουμε τους επιπλέον θανάτους της χειμερινής περιόδου, κατ’ εξοχήν εποχή των αναπνευστικών λοιμώξεων, κατά τα τελευταία τέσσερα έτη. Τα στοιχεία προέρχονται από τη EuroMOMO, την υπηρεσία παρακολούθησης της γενικής θνησιμότητας στην ευρωπαϊκή ήπειρο:

 

Στο επάνω γράφημα, βλέπουμε την έξαρση των θανάτων κατά τη χειμερινή περίοδο για τις ηλικίες 45-64 ετών, ενώ στο κάτω γράφημα τα ίδια δεδομένα για την ηλικιακή ομάδα > 65 ετών. Στον άξονα των Χ, βλέπουμε κάθε έτος κατά εβδομάδες (1-52). Παρατηρούμε ότι το σχήμα των καμπυλών, σε κάθε περίπτωση, είναι σχεδόν πανομοιότυπο.

Αξίζει να παρατηρηθούν δύο στοιχεία. Καταρχάς, ότι συνολικά η Ευρώπη, το 2019, πέρασε μία ήπια χρονιά με μειωμένους θανάτους από αναπνευστικές νόσους, στοιχείο που αποδεικνύεται τελικά καθοριστικό.

Το δεύτερο που παρατηρούμε είναι ότι οι επιπλέον θάνατοι κατά τον χειμώνα και την άνοιξη 2019-20 ξεπέρασε τον συνήθη αριθμό επιπλέον θανάτων του χειμώνα 2017-18 κατά μόλις 40.000, αριθμός που στα 350 εκατομμύρια πληθυσμού αντιστοιχεί σε μόλις 0,011%, δηλαδή η αύξηση των θανάτων είναι στην πραγματικότητα αμελητέα, σε πληθυσμιακό επίπεδο. Η εξήγηση που δίνεται γι’ αυτό, όπως θα δούμε και παρακάτω, είναι ότι η ήπια εποχή αναπνευστικών νόσων του 2018-19 άφησε ζωντανούς περισσότερα άτομα από τις ευπαθείς ομάδες, με αποτέλεσμα να τους πάρει, ένα χρόνο αργότερα, η covid-19, που αναδείχθηκε σε κυρίαρχη αναπνευστική λοίμωξη κατ’ αυτό το έτος. Στον ίδιο λόγο θεωρείται ότι οφείλεται η κυριότερη διαφορά της φετινής αύξησης των χειμερινών θανάτων, που είναι πολύ απότομη χρονικά, ενώ τα προηγούμενα έτη οι επιπλέον θάνατοι κατανέμονταν σε μεγαλύτερη χρονική διάρκεια. Αυτό είναι ένα στοιχείο που πολλοί φίλοι που ασχολούνται με το θέμα έχουν ήδη προσέξει.

Ωστόσο, σε αυτό το σημείο εγείρεται μία σημαντική όσο και εύλογη ένσταση, την οποία και εγώ προσωπικά συμμερίζομαι. Συγκεκριμένα, φέτος έχουν ληφθεί δρακόντεια περιοριστικά μέτρα, σε αντίθεση με τα προηγούμενα έτη, οπότε κάθε σύγκριση με προηγούμενα έτη καθίσταται άκυρη. Πράγματι, εξ αυτού του γεγονότος δεν είναι εφικτή η άμεση σύγκριση του φετινού έτους με τα προηγούμενα. Εντούτοις, πάντοτε υπάρχει τρόπος να κάνουμε συγκρίσεις, εφόσον λάβουμε υπόψιν και άλλους σχετικούς παράγοντες. Ας διερευνήσουμε, λοιπόν, με περισσότερη προσοχή το φαινόμενο.

Αρχικά, θα δούμε το παράδειγμα της Σουηδίας, μίας χώρας που τράβηξε την προσοχή λόγω της λήψης πολύ χαλαρών μέτρων, σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες.


Στην εικόνα, η πορτοκαλί καμπύλη αναπαριστά τους προβλεπόμενους, μέσω των μοντέλων, θανάτους χωρίς τη λήψη κανενός μέτρου, η γαλάζια τους προβλεπόμενους θανάτους με υιοθέτηση μέτρων σκληρού λοκντάουν και η μπλε τους πραγματικούς θανάτους που παρατηρήθηκαν, με πολύ ηπιότερα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης (ανοιχτά σχολεία, παμπ, κομμωτήρια κ.λπ., συναθροίσεις έως 50 ατόμων, όχι χρήση μάσκας). Βλέπουμε ότι αυτοί ήταν 10-15 φορές χαμηλότεροι από τις καταστροφικές προβλέψεις των μοντέλων. Να σημειωθεί ότι, βάσει αυτών των μοντέλων, ελήφθησαν οι πολιτικές αποφάσεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας (η οποία, τυπικά και σύμφωνα με τους επίσημους επιστημονικούς ορισμούς, είναι πραγματική, αφού οι ορισμοί αναφέρονται στο εύρος της μετάδοσης ενός παθογόνου και όχι στη δριμύτητα της νόσου που αυτό προκαλεί).

     Αυτό είναι, εκ πρώτης όψεως, δικαιολογημένο, αφού στην αρχή της πανδημίας ουδείς μπορούσε να είναι βέβαιος ότι θα υπάρξει διασταυρούμενη ανοσία με προηγούμενους κοροναϊούς, οπότε έλαβαν υπόψιν το χειρότερο δυνατό σενάριο. Όμως σήμερα γνωρίζουμε αρκετά ώστε να αμφισβητήσουμε βάσιμα την αξία των περιοριστικών μέτρων που συνεχίζουν να επηρεάζουν καίρια τις ζωές μας και τέτοιου είδους τρομοκρατικά σενάρια επ’ ουδενί δικαιολογούνται. Ακόμη περισσότερα επ’ αυτού αποκαλύπτει η επόμενη εικόνα.


Η καμπύλη έχει τη γνωστή μορφή της κατανομής Gompertz. Η κόκκινη κορδέλα αναπαριστά τις προβλέψεις των θανάτων κατά το θερινό περεταίρω άνοιγμα της οικονομίας της Σουηδίας, προβλέψεις που φυσικά η πραγματικότητα διέψευσε κατά συντριπτικό τρόπο.

 

Παρακάτω θα αγγίξουμε ένα πολύ λεπτό και ευαίσθητο θέμα, που πολλοί φίλοι έχουν επίσης παρατηρήσει, όμως ο τρόπος με τον οποίο πολλοί αναφέρονται σε αυτό είναι άκομψος και εν πολλοίς ανατριχιαστικός. Θα το προσεγγίσουμε, λοιπόν, με την απαιτούμενη προσοχή και ψυχραιμία.

Στην επόμενη εικόνα, βλέπουμε ότι το ποσοστό θανάτων στη Σουηδία, χωρίς υποκείμενο νόσημα ή προχωρημένη ηλικία, ήταν μόλις το 13% των συνολικών. Με αυτό δεν θέλουμε σε καμία περίπτωση να υπονοήσουμε ότι οι γέροντες ή οι άρρωστοι είναι ανάξιοι προσοχής ή ότι θεωρούμε τον θάνατό τους κάτι αμελητέο ή ακόμη και επιθυμητό (όπως άφησαν πολλοί συνομιλητές να εννοηθεί, μάλλον αγνοώντας ότι αυτή πρόκειται για ναζιστικής έμπνευσης άποψη). Εντούτοις, αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού, οι ίδιοι γνωρίζουν τα προβλήματά τους και προφυλάσσονται από μόνοι τους, οπότε θα έπρεπε, εφόσον η εξουσία είναι τόσο πονόψυχη, να ληφθούν ειδικά μέτρα για την προστασία τους.

     Σε αυτό το σημείο, οι περισσότερες χώρες απέτυχαν παταγωδώς, όπως η Ιταλία και η Σουηδία. Μάλιστα, ενώ το «λάθος» συνέβη πρώτα στην Ιταλία και επισημάνθηκε εγκαίρως από τους ειδικούς, επαναλήφθηκε στη Σουηδία και σε άλλες χώρες. Σύμφωνα με τον Έλληνα ιατρό Δρ.Τσουκαλά«Οι μισοί περίπου από τους  θανάτους από COVID-19, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες (Ιταλία, Αγγλία, Ισπανία, Ιρλανδία, Γαλλία, Βέλγιο, Ολλανδία και άλλες)  και το 40% στις ΗΠΑ, συνέβησαν στα γηροκομεία[12]. Στην Ισπανία αυτό το ποσοστό ξεπέρασε το 70%[13].  Στην προσπάθεια να δημιουργηθούν διαθέσιμες κλίνες στα νοσοκομεία, ώστε να υποδεχθούν βαριά νοσούντες από COVID-19, κρούσματα θετικά στον κοροναϊό, που είχαν ήπια συμπτώματα νόσου ή ήταν ασυμπτωματικά, μεταφέρθηκαν σε οίκους ευγηρίας και παρόμοιες δομές αυξημένης φροντίδας. Παρά τις οδηγίες για απομόνωση αυτών των περιστατικών, ο ιός διαδόθηκε στα ευπαθή άτομα που φιλοξενούνται στα γηροκομεία».  Οπωσδήποτε, πάντως, επ’ ουδενί δικαιολογείται ο γενικός εγκλεισμός ολόκληρης της παγκόσμιας κοινωνίας και η συντριβή της παγκόσμιας οικονομίας, ιδίως όταν τα μέτρα που ελήφθησαν για τις ευπαθείς ομάδες είχαν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που υποτίθεται ότι σκόπευαν.

Σε τελική ανάλυση, για όλους μας φθάνει κάποτε η στιγμή που δεν μπορούμε άλλο να αντιμετωπίσουμε τις δοκιμασίες στις οποίες καθημερινά μας υποβάλλει η φύση, όμως στα χαρτιά των ιατρών πρέπει να γραφεί κάποια αιτία θανάτου.


Να σημειωθεί ότι παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και στη Γουχάν της Κίνας, την αρχική εστία της πανδημίας.

Παρακάτω, θα δούμε κάποια στοιχεία που εξέδωσε το περίφημο γερμανικό ινστιτούτο Max Plank.